Sytuacja w rolnictwie Dolnego Śląska na dzień 19.09.2024 r. | DODR Wrocław

Powódź na Dolnym Śląsku rozpoczęła się gwałtownymi opadami, 12 września. Już trzy dni później, pod wodą znalazły się tysiące hektarów upraw i użytków zielonych, w wielu miejscach konieczna była ewakuacja zwierząt. Zalane zostało Kłodzko, Bardo, Bolesławiec, Kamieniec Ząbkowicki, Bystrzyca Kłodzka, Stronie Śląskie, Lądek Zdrój czy Jelenia Góra i okoliczne miejscowości. 

Stan klęski żywiołowej został wprowadzony w powiatach kamiennogórskim, karkonoskim, kłodzkim, lwóweckim, wałbrzyskim i ząbkowickim, a także lubańskim, dzierżoniowskim i świdnickim oraz w miastach na prawach powiatu Wałbrzych i Jelenia Góra. Wojewoda powoływał pierwsze komisje do szacowania strat w gospodarstwach rolnych, powstałych w wyniku powodzi. Straty powodziowe, zostaną dopiero oszacowane. Pamiętajmy, że powódź zniszczyła nie tylko uprawy. W wielu miejscach zostały zalane także magazyny ziarna. 

Prawo do płatności, zawieszone kontrole

Rolnicy z obszarów objętych stanem klęski żywiołowej zachowują prawo do płatności bezpośrednich i płatności obszarowych. Nie mają także obowiązku złożenia do ARiMR pisemnego oświadczenia o wystąpieniu siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności.

Prawo do otrzymania płatności zachowują rolnicy ubiegający się o przyznanie płatności bezpośrednich:

• ekoschematów obszarowych,
• ekoschematu Dobrostan zwierząt,
• przejściowego wsparcia krajowego,
• płatności ONW,
• płatności rolno-środowiskowo-klimatycznych,
• płatności ekologicznych,
• płatności zalesieniowych.

W rejonach dotkniętych powodzią zostały zawieszone kontrole realizowane w ramach działań planowych jednostek podległych ministrowi rolnictwa. Prowadzone będą jedynie kontrole dotyczące bezpieczeństwa żywności oraz pasz dla zwierząt. Wobec tych rolników nie będą stosowane kary za niespełnienie warunków i wymogów dotyczących przyznawania płatności, jak również za niespełnienie norm i wymogów warunkowości.

Inne zobowiązania

W przypadku innych mechanizmów pomocowych, jeżeli rolnik nie dopełnił w terminie podjętych zobowiązań, wynikających z decyzji administracyjnej o przyznaniu pomocy, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Taki dokument powinien zostać dostarczony w ciągu 7 dni od ustania stanu klęski. Natomiast w przypadku wsparcia przyznawanego na podstawie umowy w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 prośbę o przywrócenie terminu należy złożyć w ciągu 14 dni od ustania stanu klęski żywiołowej.

Zboża, pasze treściwe i objętościowe, a także inne płody rolne zalane wodami powodziowymi nie nadają się do spożycia przez ludzi, a także do skarmiania zwierząt. Mogą być one wykorzystywane jedynie do celów przemysłowych.

W Dolnośląskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego, we Wrocławiu w środę, 19 września spotkali się przedstawiciele ministerstwa rolnictwa, samorządu województwa i samorządu rolniczego oraz regionalnych instytucji rolniczych.

Ośrodek pełni funkcję koordynatora pomocy popowodziowej dla rolników i mieszkańców terenów wiejskich Dolnego Śląska. DODR na bieżąco monitoruje sytuację rolników poszkodowanych przez powódź. 

Doradcy i instytucje rolnicze zbierają informacje na temat zniszczeń, szkód i rodzajów pomocy potrzebnej producentom rolnym w regionie. Przekazują informacje do tworzonej bazy potrzeb rolników poszkodowanych przez powódź. Dotyczy to nie tylko zniszczonych budynków mieszkalnych i gospodarczych, zalanych pól i upraw, ale przede wszystkim gospodarstw utrzymujących zwierzęta (którym potrzebne są pasze, ściółka, pompy czy agregaty prądotwórcze). Zadaniem Ośrodka jest także dokumentowanie przekazywanej pomocy. Jest to działanie uzupełniające aktywność Centrum Zarządzania Kryzysowego. 

W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego, Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa Ośrodek Terenowy we Wrocławiu, Dolnośląskiej Izby Rolniczej, Regionalnego Związku Rolników, Kółek i Organizacji Rolniczych, Dolnośląskiej Wojewódzkiej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Wojewódzkiego Inspektoratu Weterynarii we Wrocławiu, Okręgowej Stacji Chemiczno-Rolniczej we Wrocławiu oraz Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.

Szacunki zbiorów

Wysokość plonów w zbóż i rzepaku po zakończeniu żniw na Dolnym Śląsku była niższa o 15-30% niż w ubiegłym roku. Największy spadek plonu wystąpił w zbiorach jęczmienia ozimego.  Szacowany średni plon zbóż wynosił 50,15 dt/ha (60,00 dt/ha w 2023 roku). Plon jęczmienia ozimego to 45,59 dt/ha (w 2023 roku było to 63,39 dt/ha). Plon żyta ozimego wynosił 36,51 dt/ha (44,09 dt/ha w poprzednim roku). Pszenica ozima plonowała na poziomie 55,66 dt/ha (66,11 dt/ha w ubiegłym roku). Plon rzepaku oszacowano na około 28,44 dt/ha (w 2023 roku było to 34,37 dt/ha).

Rozpoczęły się zbiory buraków cukrowych. Odbiór buraków odbywał się bezpośrednio z plantacji, część korzeni leżała na polach w pryzmach, przygotowana do wywozu do cukrowni. Ziemniaki zostały wykopane już z około 50% zaplanowanej powierzchni. Średni plon ziemniaka to 240 dt/ha. W połowie września trwały prace związane z siewami zbóż ozimych.  Zaawansowanie zasiewów zbóż ozimych wynosiło ok. 10% planowanej powierzchni, rzepak zasiano w 100%. Najwyższe było zaawansowanie siewów jęczmienia ozimego. Wschody rzepaku ozimego  są równomierne,  część plantacji zasianych wcześniej osiąga fazę 2-4 liści. 

Sytuacja na rynkach skupu 

Ceny skupu we wrześniu nie zmieniły się w porównaniu do poprzedniego miesiąca, ale i roku. Pszenica konsumpcyjna była skupowana średnio po  83,63 zł/dt. Maksymalna cena jaką uzyskiwaliśmy we wrześniu w punktach skupu wynosiła 90,95 zł/dt.  Pszenicę paszową skupowano po  74,75 zł/dt (w poprzednim roku było to 73,53 zł/dt). Maksymalnie za pszenicę paszową można było otrzymać 80,25 zł/dt. Jęczmień paszowy sprzedawano nieco drożej niż w sierpniu (58,84 zł/dt), bo po 61,55 z/dt. 

Rok temu we wrześniu średnia cena skupu wynosiła  64,19zł/dt. Maksymalnie za jęczmień można było otrzymać 69,55 zł/dt. Cena rzepaku wynosiła średnio 203,96 zł/dt (miesiąc temu 200,86 zł/dt) i była wyższa o 8% niż w ubiegłym roku, kiedy płacono średnio 188,93 zł/dt. Maksymalnie za rzepak można było otrzymać 215,00 zł/dt.

Cena skupu młodego bydła opasowego nie zmieniły się w stosunku do poprzedniego miesiąca i zeszłego roku. Średnia cena skupu wynosiła 11,73 zł/kg Maksymalna to 15,00 zł/kg. Średnia cena tuczników we wrześniu wynosiła 7,68 zł/kg i była niższa od cen z 2023 roku o 6%. Podobnie było w sierpniu (7,79 zł/kg).

Cena skupu mleka we wrześniu – 2,02 zł/l (w sierpniu było to 2,11 zł/l). To nieznacznie mniej niż rok temu (2,11 zł/l). Odbiorcy indywidulani płacili za mleko średnio 3,76 zł/l, cena maksymalna to 5,00 zł/l. 

Zaopatrzenie w środki do produkcji 

Ceny nawozów spadły w porównaniu do roku ubiegłego o 5 do 20%. Nie zmieniły się natomiast w czasie ostatnich tygodni. Średnie ceny nawozów wynoszą:

• mocznik 46% N – 212,36 zł/dt ( rok temu cena wynosiła 259,92 zł/dt),
• polifoska 8 – 294,08 zł/dt (rok temu 372,80 zł/dt),
• saletra amonowa 34% – 174,12 zł/dt  (rok temu 182,41 zł/dt).

Ceny materiału siewnego:

• jęczmień ozimy – 251,00-258,00 zł/dt,
• pszenica ozima – 230,00-300,00 zł/dt,
• pszenżyto ozime – 220,00-260,00 zł/dt,
• żyto ozime hybrydowe – 290,00-398,00 zł/js,   
• rzepak ozimy – 893,00-1921,00 zł/js.

POMOC DLA POWODZIAN

Trzy formy

Do 10 000 natychmiastowej pomocy doraźnej dla osoby samotnej lub rodziny, 100 000 zł na remont mieszkania lub odbudowę pomieszczeń gospodarczych i 200 000 zł na odbudowę budynków mieszkalnych przysługuje osobom poszkodowanym przez powódź. Fundusz na pomoc dla dotkniętych powodzią wynosi miliard złotych. 

Doraźna pomoc społeczna​

Przewidziane są trzy formy pomocy. Po pierwsze wzrosła kwota doraźnej pomocy społecznej dla poszkodowanych przez wydarzenia nadzwyczajne – będzie to 8 tys. zł, nie 6 tys. zł – jak do tej pory. Dodatkowo osoby poszkodowane mogą otrzymać 2 tys. zł. zasiłku powodziowego przewidzianego w ustawie z 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi. Zasiłek będzie przyznawany niezależnie od dochodów rodziny lub osoby samotnie gospodarującej.

Po pomoc można się zgłaszać do wójta (burmistrza, prezydenta miasta), na którego terenie składająca go osoba poniosła szkodę w wyniku powodzi, albo do gminy sąsiadującej, na której terenie przebywa po ewakuacji. 

Do wniosku należy dołączyć oświadczenie o doznaniu szkody majątkowej w wyniku powodzi wraz z określeniem jej wartości oraz o tym, że dana osoba nie ubiegała się o zasiłek w innej gminie. Trzeba też zgodzić się na weryfikację danych zawartych we wniosku. Zgodnie z ustawą za złożenie fałszywego oświadczenia grozi odpowiedzialność karna. Decyzja w sprawie przyznania zasiłku musi zostać podjęta w dwa dni od złożenia wniosku.

Zasiłek na remont lub odbudowę

Po drugie, będzie można także otrzymać do 100 tys. zł na remont mieszkania i budynków gospodarczych oraz 200 tys. zł na odbudowę budynków mieszkalnych. Zasiłek dostanie rodzina lub osoba samotna. Jego wysokość zależy do szacunku poniesionych szkód i jest bezzwrotna. 

Przy ocenie wysokości zasiłku brane pod uwagę jest m.in. czy mieszkanie lub dom stwarzają dodatkowe zagrożenie, prace do pilnego wykonania, niezbędne zakupy, potrzeby dzieci, w tym dotyczące kontynuowania nauki, zakup leków i dostęp do opieki medycznej.

Zasiłek na remont, odbudowę domu i mieszkania można otrzymać, gdy procent zniszczeń lub uszkodzeń oszacowano na poziomie co najmniej 5%. W innym wypadku pomoc może być przyznana na wykonanie drobnych prac remontowych. Pieniądze będą wypłacane na podstawie złożonych wniosków. Wnioski o pomoc z tych środków poszkodowani również składają do gminy.

W przypadku pomocy na odbudowę budynku lub lokalu mieszkalnego:

• 5-20% zniszczeń lub uszkodzeń - do 20 tys. zł,
• 21-30% zniszczeń lub uszkodzeń - do 26 tys. zł,
• 31-40% zniszczeń lub uszkodzeń - do 33 tys. zł,
• 41-50% zniszczeń lub uszkodzeń - do 40 tys. zł,
• 51-55% zniszczeń lub uszkodzeń - do 50 tys. zł,
• 56-60% zniszczeń lub uszkodzeń - do 60 tys. zł,
• 61-65% zniszczeń lub uszkodzeń - do 80 tys. zł,
• 66-70% zniszczeń lub uszkodzeń - do 110 tys. zł,
• 71-75% zniszczeń lub uszkodzeń - do 140 tys. zł,
• 76-80% zniszczeń lub uszkodzeń - do 170 tys. zł,
• powyżej 81% zniszczeń lub uszkodzeń - do 200 tys. zł. 

W przypadku pomocy na odbudowę budynku (lub budynków) gospodarczych, służącego zaspokajaniu niezbędnych potrzeb bytowych:

• 5-10% zniszczeń lub uszkodzeń - do 6 tys. zł,
• 11-20% zniszczeń lub uszkodzeń - do 9,5 tys. zł,
• 21-30% zniszczeń lub uszkodzeń - do 13 tys. zł,
• 31-40% zniszczeń lub uszkodzeń - do 16,5 tys. zł,
• 41-50% zniszczeń lub uszkodzeń - do 20 tys. zł,
• 51-55% zniszczeń lub uszkodzeń - do 25 tys. zł,
• 56-60% zniszczeń lub uszkodzeń - do 30 tys. zł,
• 61-65% zniszczeń lub uszkodzeń - do 40 tys. zł,
• 66-70% zniszczeń lub uszkodzeń - do 55 tys. zł,
• 71-75% zniszczeń lub uszkodzeń - do 70 tys. zł,
• 76-80% zniszczeń lub uszkodzeń - do 85 tys. zł,
• powyżej 81% zniszczeń lub uszkodzeń - do 100 tys. zł. 
   

​​​​​​Lokalne samorządy otrzymają pieniądze na wypłatę zasiłków od wojewodów. Następnie władze gminy przekażą listę uszkodzonych lub zniszczonych budynków w poszczególnych miejscowościach wraz z opisem szkody i szacowaną kwotą zasiłku, do wojewody. Powinni to zrobić niezwłocznie i nie później niż do 45 dni od wystąpienia klęski żywiołowej. 

Przedsiębiorcy bez składki

Dodatkowo przedsiębiorcy z terenów dotkniętych powodzią, tylko po złożeniu oświadczenia, że zostali poszkodowani przez powódź, mogą opłacić składki z okres sierpień – grudzień 2024 w terminie do 15 września 2025 roku. Nie będą wtedy naliczane żadne odsetki.

Pomoc bez VAT

W środę, 18 września weszło w życie rozporządzenie wprowadzające 0% stawkę VAT na darowizny dla ofiar powodzi. Zerowy VAT będzie stosowany do darowizn wszelkiego rodzaju towarów, np. żywności i ubrań, ale też nieodpłatnych usług, takich jak zakwaterowanie czy wynajem agregatów prądotwórczych.

Rok bez kredytu

Kolejną formą pomocy dla powodzian posiadających kredyty mieszkaniowe, będzie ich umorzenie przez 12 miesięcy. Państwo weźmie na siebie spłatę tych kredytów. 

Źródła: meldunki PZDR oraz informacje PAP, Infor, MRiRW, 

• ustawa z 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi,
• Ustawa z dnia 12.03.2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1283)
• Ustawa z dnia 11.09.2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 838)
• Ustawa z dnia 18.04.2002 r. o stanie klęski żywiołowej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1897)
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14.07.2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296)

Sylwia Kędzierska 
Agnieszka Siegel