Nasz miesięcznik

Wydawnictwa

Katalog agroturystyczny

 

Zagrody Edukacyjne

 

 

Aktualności w zakresie systemów produkcji jaj, wraz z elementami żywienia – w oparciu o treści szkolenia doradców w dniach 7-8 października 2014 roku, w CDR O/Poznań

Model zakłada 390 dni cyklu produkcji surowca – przy 2 tygodniach okresu przednieśnego kurek na fermie niosek, 52 tygodnie produkcji – do likwidacji stad (i okres międzycyklowy) – prowadzony systemem all in all out. W informacji opuszczamy zagadnienia nie związane bezpośrednio z produkcją jajczarską – przy założeniu domyślnie produkcji specjalistycznej, prowadzonej w wymiarze przemysłowym, w przeciwieństwie do drobnotowarowego – nie związanego z rynkiem światowym i dochodami polskiego sektora jajczarskiego z rynków zagranicznych. Okres produkcji dzielony jest na 2 fazy – różniące się poziomem nieśności, którym odpowiada zróżnicowanie (chociaż mniejsze) zapotrzebowania pokarmowego – 20-tygodniową fazę wyższej nieśności i 32-tygodniową o niższej produkcji jaj, a więc powyżej i poniżej granicy 85% nieśności.

STANDARD ZARZĄDZANIA

Zasadniczo nie różni się – od prezentowanego już – dla odchowu kurek. Różnica wynika z innego charakteru prowadzonej działalności gospodarczej – wymuszającego monitorowanie efektów produkcyjnych, w ciągu całego okresu nieśności. Tenże charakter wymusza także inne podejście i praktykę przeciwepizootyczną.

Można rozpatrywać go przy założeniu poprawności w rozpoczęciu działalności od strony biznesplanu – z uwzględnieniem analizy możliwości finansowych i kredytowych inwestora, spełnienia wymogów lokalizacji fermy, dostępności wody i energii, a w wypadku produkcji przemysłowej, ponad pewną liczbę stanowisk – również planu nawozowego. Jednocześnie producent/grupa powinien spełniać wymóg przygotowania merytorycznego do prowadzenia działalności w sektorze jajczarskim.

Przy spełnieniu ww. warunków możemy przystąpić do działalności, dla której standardy w zarządzaniu – z uwzględnieniem wymogów zoohigienicznych, przeciwepizootycznych oraz żywieniowych – łączą się ze stałą ich rejestracją, w postaci codziennej rejestracji zaszłości – najlepiej w postaci elektronicznej, na podstawie odręcznych zapisków z obiektów i także z otoczenia fermy. Dokumentacja uwzględniać ma zwłaszcza: zmiany stanu stada (i charakter tychże), zużycie pasz i wody, ilości odchodów – w powiązaniu z systemem utrzymania, zabiegi profilaktyczne – w tym swoiste, ruchy na fermie (ludzie, pojazdy, materiały, środki produkcji) i warunki środowiskowe.

Szczególną uwagę należy tu skupić na obserwacji krzywej nieśności dla stada – zwłaszcza iż do ważnych (może niedostatecznie akcentowanych) wymogów dla fermy niosek należy wyrównanie wiekowe (podobna faza użytkowania nieśnego) ptaków. To sprawa oczywista z punktu widzenia zarządzania – zwłaszcza w przemysłowej produkcji jaj – umożliwiająca skuteczne/efektywne działanie na obszarze żywienia w pierwszej kolejności, ale nie tylko w tym zakresie.

Mogą się w niej pojawić także inne zapiski, których związek z prowadzoną produkcją może wydawać się wątpliwy, ale późniejsze zdarzenia mogą potwierdzić ich zasadność. Odrębną kwestią są zapisy zmian związane z awariami urządzeń; do standaryzowania szczególnie trudne.

W prowadzonych rejestrach liczy się co prawda poziom narzędzi i zapisów elektronicznych – jednakże w centrum uwagi zarządzających powinny być: kompleksowość obrazu fermy, systematyczność wpisów i określone kodowanie zdarzeń powtarzalnych (w tym też efektu produkcyjnego) – podnoszące tak komfort, jak i tempo działań. Dla zapisów kluczowe jest datowanie zaszłości (stosownie dokładne do ich typu).

Przy znanych ogólnych wymogach zarządzania stadem niosek – łatwiej jest mówić o jego szczegółach, z ich odniesieniem do dwóch faz żywienia i okresu nieśności, postępowania przeciwepizootycznego oraz wymogów zoohigienicznych – w miarę zaawansowania cyklu produkcyjnego.

MINIMUM PRZECIWEPIZOOTYCZNE

Zakłada spełnienie założeń w zakresie profilaktyki nieswoistej na fermie odchowu kurek, w szczególności swoistej – w tym programu uodparniania, według terminarza w zakresie ww.; w tej sprawie nie ma miejsca na dowolność, bądź przypadek. Stałość więzi obu typów ferm w dużym stopniu rozwiązuje problem – zwłaszcza w wypadku wspólnej ich własności. Jest to punkt wyjścia do startu, w zakresie produkcji jajczarskiej, bez obawy – z tytułu większej predyspozycji ptaków do zachorowań.

Przy takim starcie – z punktu widzenia zdrowia niosek – różnorodność zagrożeń jest zmniejszona; niemniej pozostaje duża. Wtedy zdecydowanie większa część zagrożeń ma charakter nieswoisty; wynikający po części z mikroklimatu budynków – powiązanych ze stanem wyposażenia tychże, jak również stanem ściółki. Mało tego – zarządzający stadem może skupić swą uwagę na eliminowaniu zagrożeń z tytułu chorób metabolicznych, w tym monitorowaniu żywienia – przeciwdziałającemu ich wystąpieniu; jak i określonych korekt praktyki żywieniowej – w odpowiedzi na zwiększone zagrożenie określonym schorzeniem metabolicznym.

Sprawnie działający – wyżej opisany – system zarządzania ma te zagrożenia w zasadzie eliminować lub bardzo minimalizować. Tak iż z założeniem odpowiedniej higieny wiele zagrożeń o charakterze nieswoistym w zasadzie nie występuje lub ma minimalne znaczenie.

Ferma nie jest jednak odcięta od świata, a ruch ludzi, środków transportu (czasem dzikich zwierząt, gryzoni i owadów, wody opadowej lub wystąpienie trudniejszych do przewidzenia okoliczności) rodzą zagrożenia swoiste. Odpowiedź na nie: minimum przeciwepizootyczne – z dużej mierze o nieswoistym charakterze; z założeniem uzupełnienia o działania bardziej swoistego typu – lecz w reakcji na określone sygnały weterynaryjne z bliższego i dalszego otoczenia fermy.

SCHEMAT ŻYWIENIOWY

Różnica zapotrzebowania pokarmowego między pierwszą, a drugą (dłuższą) fazą nieśności nie jest duża; za wyjątkiem wapnia – zmniejsza się ono w drugiej fazie: energetycznie do 2750 kcal EM (z 2800), białkowo do 16% BO (z 17) oraz fosforowo do 0,35% (z 0,37). Limitującego wapnia – nioska potrzebuje minimum 3% (zamiast 2,8 – wcześniej).

Stosunkowo niewielki problem – w porównaniu z odchowem kurek – stanowią na fermach niosek ograniczenia stosowania komponentów paszowych, których w wypadku pszenicy nie ma, 40%-owe są dla jęczmienia i pszenżyta; większe dla owsa, żyta, otrąb pszennych i śruty rzepakowej (10%), a jeszcze większe dla mleka w proszku i mączki rybnej (odpowiednio to 5 i 2%). Dyskusyjnymi są ograniczenia dodatków wysokoenergetycznych dla nioski (2-5% zależnie od bardzo konkretnej sytuacji w bilansowaniu potrzeb) i śruty sojowej – w postaci toastowanej – z górną granicą 20%.

Na efektywność żywienia niosek – w sposób podobny jak u kurek – wpływa wielkość cząsteczek i dokładność mieszania, z utrudnieniem m.in. wybierania większych cząsteczek paszy (preferowanych).

Rozwinięcia w opisie natomiast wymagają elementy żywieniowego wpływu na wielkość oraz skorupę jaj – czyli czynniki nieobojętne z punktu widzenia preferencji rynkowych. Przy czym przyszłość tej produkcji widziano na omawianym szkoleniu w zarządzaniu fermą niosek – z ukierunkowaniem jej m.in. na możliwie wyrównaną masę jaj w całym okresie nieśności, o trwałej skorupie. Zwracano uwagę na oddziaływanie poziomu białka, wapnia (w powiązaniu z witaminą D) i nienasyconych kwasów tłuszczowych – na wielkość jaj oraz na wpływ zbilansowania (w tym zwłaszcza mineralnego) diety na jakość/trwałość skorupy. Przyszłość tą mają określać konsumenci (krajowy i zagraniczny); produkt ma odpowiadać wyzwaniom jakościowym – związanym z budową i składem chemicznym jaja, jak również z jego cechami organoleptycznymi.

Była mowa o przyszłości – widzianej w wydłużaniu się cyklu produkcyjnego niosek; tematu tego jednak nie rozwinięto. Przy produkcji surowca o wyjątkowej jakości i koncentracji składników odżywczych – w ilości miesięcznej porównywalnej z masą ciała nioski, przez około rok – nie bardzo wiadomo jak ma to wyglądać w praktyce; zwłaszcza iż analogie z innymi kierunków produkcji są tu całkiem nie na miejscu – z racji ogromnych różnic w koncentracji składników pokarmowych pomiędzy jajami a resztą produktów zwierzęcych; jednocześnie bariery fizjologiczne i metaboliczne zawsze występują w praktyce i mocno limitują cykl produkcji – u różnych gatunków/grup technologicznych zwierząt. U niosek – w całej drugiej fazie nieśności – obserwujemy problem spadku wykorzystania wapnia, z postępem cyklu produkcyjnego. Ten spadek może przekraczać 20% – przy końcu nieśności. Może to mieć miejsce mimo optymalizacji proporcji postaci stosowanego w paszy wapnia (pylista/granulowana).

Podsumowując: dobrze jeżeli schemat żywieniowy wspomagamy monitorowaniem krzywej nieśności – gdzie istnieje pewna granica/procent nieśności optimum, dla konkretnego stada – przy której cykl produkcyjny powinien się zakończyć (nieśność spada wyraźnie poniżej tej granicy).

GŁÓWNE PARAMETRY ZOOHIGIENICZNE

Obejmują optima termiczne i wilgotnościowe – odpowiednio 15 stopni i 65%, normatywną ilość zasadniczych domieszek gazowych – związaną ze sprawnością systemów grzewczego, wentylacyjnego oraz stanem ściółki – w tym jej sypkością, a zwłaszcza wilgotnością – na poziomie poniżej 18%.

Ich zachowanie ułatwi poprawne działanie systemów zadawania paszy, pojenia i usuwania pomiotu – wsparte systematycznym monitorowaniem zużycia lub pozyskania materiału, w ramach standardu zarządzania – wcześniej opisanego.

Jeżeli poprawnemu funkcjonowaniu opisanych systemów towarzyszy minimum w higienie pomieszczenia, wraz z nawykami higienicznymi obsługi fermy (już wyrobionymi na bazie podziału budynku) – zagrożenie stada niosek powinno być minimalne; choć nigdy nie uda się go do końca wyeliminować; powiedzieć: ferma jest w 100%-ach bezpieczna.

Innymi słowy: zarządzający fermami niosek mogą zorganizować pracę z maksymalnym jej ułatwieniem, ale nie będą zwolnieni z monitorowania, wnioskowania i przeciwdziałania – w stosunku do najbardziej prawdopodobnych w danym momencie zagrożeń fermy niosek.

Szkolenie przeprowadzili specjaliści IT-P i UP w Poznaniu oraz specjaliści w hodowli kur nieśnych i producenci jaj z regionu wielkopolskiego. Ten sam zakres zagadnień w odniesieniu do ferm kurek – w odrębnej informacji o szkoleniu z dnia 7-8 października b.r.

 

Zmodyfikowano: 18.01.2017