Nasz miesięcznik

Wydawnictwa

Katalog agroturystyczny

 

Zagrody Edukacyjne

 

 

Aktualności w zakresie systemów odchowu kurek, wraz z elementami żywienia – w oparciu o treści szkolenia doradców w dniach 7-8 października 2014 roku, w CDR O/Poznań

Model zakłada 4 i pół-miesięczny cykl odchowu kurek – dający 2 i pół cyklu odchowu/budynek w ciągu roku, prowadzonego systemem all in all out, z okresem przednieśnym kurek – mimo różnic zapotrzebowania pokarmowego, w porównaniu z pierwszym okresem nieśności – spędzanym już na fermach niosek. W informacji tej opuszczamy zagadnienia nie związane bezpośrednio z odchowem – zakładając w domyśle produkcję specjalistyczną, z przeznaczeniem dla ferm niosek – prowadzoną w wymiarze przemysłowym, w przeciwieństwie do drobnotowarowego – nie związanego z rynkiem światowym i dochodami polskiego sektora jajczarskiego z rynków zagranicznych.

 

STANDARD ZARZĄDZANIA

Można rozpatrywać przy założeniu poprawnego rozpoczęcia działalności od strony biznesplanu – z uwzględnieniem analizy możliwości finansowych i kredytowych inwestora, spełnienia wymogów w zakresie lokalizacji fermy, dostępności wody oraz energii, a w wypadku produkcji przemysłowej ponad pewną liczbę stanowisk – także planu nawozowego. Jednocześnie producent (lub grupa) powinien spełniać wymóg przygotowania merytorycznego do prowadzenia działalności w sektorze odchowu kurek dla ferm niosek.

Przy spełnieniu ww. warunków można przystąpić do działalności, w której standard zarządzania – z uwzględnieniem wymogów zoohigienicznych, żywieniowych oraz przeciwepizootycznych – połączony będzie ze stałą rejestracją zdarzeń, w postaci codziennej rejestracji zaszłości – najlepiej w formie elektronicznej, na podstawie odręcznych zapisków z obiektów i w otoczeniu fermy. Dokumentacja ta uwzględniać ma zwłaszcza: zmiany stanu stada (i charakter tychże), zużycie pasz i wody, ilość odchodów – w powiązaniu z systemem utrzymania, zabiegi profilaktyczne – w tym swoiste, ruchy na fermie (ludzi, pojazdów, materiałów, środków produkcji) oraz warunki środowiskowe. Mogą się w niej pojawić też inne zapiski, których związek z prowadzoną produkcją może wydawać się wątpliwy (późniejsze zaś zdarzenia mogą potwierdzić ich zasadność). Odrębną kwestią są zapisy zmian związane z awariami urządzeń.

W prowadzonych rejestrach liczy się co prawda także poziom narzędzi i zapisów elektronicznych – ale w centrum uwagi zarządzających winny być: kompleksowość obrazu, systematyczność wpisów i określone zakodowanie zdarzeń powtarzalnych – podnoszące komfort i tempo działań. Dla zapisów kluczowe jest datowanie zaszłości (stosownie dokładne do ich typu).

Przy ww. ogólnych wymogach zarządzania stadem kurek – łatwiej mówić o jego szczegółach, z ich odniesieniem do 3 faz żywienia (i okresów odchowu), terminarza przeciwepizootycznego i zmieniających się wymogów zoohigienicznych – w miarę postępu odchowu.

 

TERMINARZ PRZECIWEPIZOOTYCZNY

Różnorodność zagrożeń zdrowia kurek jest ogromna – nawet jeśli spora część z nich ma charakter nieswoisty; wynikający po części z mikroklimatu budynków – powiązanych ze stanem wyposażenia tychże, jak też stanem ściółki. Sprawnie działający – wyżej opisany – system zarządzania powinien te zagrożenia w zasadzie eliminować/minimalizować, a przy założeniu odpowiedniej higieny wiele zagrożeń o charakterze nieswoistym w zasadzie nie występuje/ma minimalne znaczenie.

Ferma nie jest jednak odcięta od świata, a ruch ludzi, środków transportu (czasem dzikich zwierząt, gryzonii i owadów, wody opadowej lub wystąpienie trudniejszych do przewidzenia okoliczności) – rodzi zagrożenia swoiste. Odpowiedzią na nie jest pewne minimum przeciwepizootyczne – w tym zwłaszcza obejmujące bierne uodpornienie przeciw syndromowi spadku nieśności 16-tygodniowych kurek, a więc w ostatnim (epizootycznie dopuszczalnym) terminie w odchowie kurek (w połączeniu z uodpornieniami przeciw zakaźnemu zapaleniu oskrzeli i pomorowi rzekomemu); ale również cykl czynnych uodpornień – obejmujący w szczególności:

a/ Gumboro disease – u kurek 2-tygodniowych,

b/ zakaźne zapalenie oskrzeli i pomór rzekomy – w wieku 10 tygodni i 1-go dnia pobytu na fermie.

Niezależnie – przeciw pomorowi rzekomemu – winno mieć miejsce tez czynne uodpornienie kurek 5-tygodniowych.

Uzupełniając trzeba dodać, że szczepienie przeciw chorobie Mareka nie wchodzi w zakres działań ferm kurek. Z kolei działania kokcydiostatyczne nie mają związku z przeciwepizootycznymi. Także ich umieszczanie na polu żywienia jest grubą przesadą – mimo związku z efektywnością żywienia.

 

SCHEMAT ŻYWIENIOWY

Ogólnie ma uwzględniać wysokie zapotrzebowanie pokarmowe – w powiązaniu z szybkim tempem wzrostu ptaków, z przewodem pokarmowym szczególnie krótkim na tle innych gatunków zwierząt gospodarskich. W odniesieniu do zapotrzebowania białkowego – istotną korektę w koncentracji tego składnika w paszy wprowadza do schematu żywieniowego pora roku. W okresie lata mniejsze spożycie paszy powinno łączyć się z większą koncentracją białka (odwrotnie zimą) – przy czym ta różnica (na tle okresu wiosennego i jesiennego) może sięgać 10%.

Zakłada 3 grupy kurek – o zróżnicowanym zapotrzebowaniu pokarmowym:

a/ wysokim – przez pierwsze półtora miesiąca odchowu,

b/ niskim – pomiędzy półtora a 3 i pół miesiąca życia,

c/ podwyższonym – krańcowo w zakresie wapnia – do końca odchowu kurek.

Pierwszą cechuje wyższe zapotrzebowanie – w szczególności na białko (19% BO), ale też ogólnie wyższa koncentracja składników pokarmowych – zwłaszcza energii (poziom 2800 kcal EM) oraz fosforu (0,45%); przy 1% wapnia.

U drugiej zdecydowanie spada zapotrzebowanie – zwłaszcza białkowe (15% BO) i fosforowe (do 0,38%); również zauważalnie energetyczne (2700 kcal EM) oraz wapniowe (0,9%). Związek tego poziomu żywienia z korelacją rozwoju somatycznego i układu rozrodczego nie odbiega od znanego u innych gatunków zwierząt gospodarskich.

Dla trzeciej grupy kurek – mającej w niezbyt odległej perspektywie użytkowanie nieśne – potrzeba znowu paszy bardziej skoncentrowanej: nieco bardziej energetycznie (2750 kcal EM) i fosforowo (0,4%), zdecydowanie bardziej białkowo (17% BO), ale w sposób wyjątkowy – wapniowo (3%).

Wartość pokarmowa paszy to podstawa efektywnego żywienia kurek – niemniej znaczną rolę grają jej postać i wielkość cząsteczek paszy. W teorii przynajmniej – pasza może przybierać ziarnistą lub sypką postać, bądź być ich kompozycją; może też przybierać postać granulatu.

W praktyce zalecana jest postać sypka – z założeniem preferowania grubej śruty przez ptaki. Rodzi to w praktyce żywieniowej zwłaszcza możliwość pewnego nadmiaru białka i wielkiego niedoboru wapnia. Z tej racji, jak też z powodu różnic koncentracji składników pokarmowych uwarunkowanej grubością ziarna – wielką rolę odgrywa dokładność w mieszaniu pasz; zwrócenie uwagi na problem ww. w trakcie szkolenia – to prezentacja różnic koncentracji składników pokarmowych (skrajnych w wypadku wapnia) we frakcji z cząsteczkami paszy o wielkości ponad 2 i pół milimetra i poniżej 1 (jako frakcji skrajnych).

Istnieją ograniczenia zastosowania poszczególnych komponentów mieszanek paszowych dla kurek – żywieniowe, jak i zdrowotne. Nie dostrzeżenie problemu może owocować niższą efektywnością odchowu kurek, powodować choroby lub też wpływać na wyniki ferm niosek. W wypadku mączki rybnej i pszenicy – górna granica ich zawartości nie ma związku z fazą odchowu i odpowiednio wynosi 5 lub 40%. W wypadku innych komponentów górna granica ich zawartości dla pierwszej fazy odchowu (pierwszej grupy kurek ww. schematu) jest zwykle niższa – na tle drugiej i trzeciej. Wyjątkiem jest tutaj olej palmowy – dopuszczalny w dosyć dużym zakresie (także często wskazany żywieniowo dla tej grupy kurek). Granice wspomniane wyżej szczegółowo ujmują określone tabele – zawierające kilkanaście podstawowych komponentów mieszanek paszowych (wysokobiałkowych jak i energetycznych).

 

GŁÓWNE PARAMETRY ZOOHIGIENICZNE

Omówiono je w największej części szkolenia; obfitującej w treści – także z zakresu budynków z ich wyposażeniem. W opisie dokonano tutaj tylko pewnego wyboru prezentowanych treści – rozwijając niektóre tylko zagadnienia, jako interpretację wymogów zoohigienicznych.

Parametry zoohigieniczne dotyczą odchowu wymagającego metra kwadratowego powierzchni dla 13 kurek, o długości cyklu wspomnianego we wstępie, z maksimum upadków i brakowań łącznie 4% i około 8kg-owym zużyciem paszy na ptaka.

Kluczowymi parametrami są temperatura i wilgotność (praktycznie na stałym poziomie 65%) –sprawdzian działania systemu wentylacyjnego w sposób optymalny. Co do temperatury – wymaga się jej sporego zróżnicowania, ogólnie obniżania z postępem odchowu – szczególnie widocznego w pierwszym miesiącu odchowu kurek, w którym wymagane jest dodatkowe źródło ciepła – z 5-10 stopni wyższą temperaturą w jego zasięgu. Do 3 dni wymaga się więc temperatur najwyższych – 32 i 22 stopnie odpowiednio, a do 7 – temperatur o jeden stopień niższych. Temperatura pomieszczeń 21 stopni obowiązuje do końca pierwszego miesiąca odchowu, ale pod dodatkowym źródłem ciepła powinna być stopniowo obniżana – 28, 25 i 22 stopnie w kolejnych tygodniach. W drugim, trzecim oraz czwartym (i do końca odchowu kurek) miesiącu temperaturę obniża się bardziej znacząco – do odpowiednio 20, 17 i 16 stopni. Regulacji temperatury w budynkach służą tak systemy grzewcze, jak wentylacyjne (w obu wypadkach różnych typów). Stawka prawidłowego ich funkcjonowania jest ogromna – decydują o utrzymaniu podstawowych parametrów zoohigienicznych; mogą ważyć – w stopniu nie mniejszych niż żywienie, higiena i postępowanie przeciwepizootyczne – na wyniku prowadzonej działalności gospodarczej.

Kolejnym istotnym parametrem zoohigienicznym jest światło – w rozumieniu długości dnia, jak też natężenia oświetlenia. Parametr ten można regulować, ale producent materiału hodowlanego także jest zazwyczaj autorem programu oświetlenia dla danego stada kurek. Zarządzający stadem na ogół więc monitoruje praktykę jego realizacji, a wprowadzane zmiany uzasadnia; przykładem czynnika modyfikującego program są oczekiwania rynkowe w zakresie masy jaj – wpływające w ostatniej fazie odchowu na modyfikacje programu oświetlenia dla danego stada kurek. Ogólną prawidłowość programów można ująć jako bardzo szybkie skracanie dnia świetlnego (z 23 do ledwie 9 godzin) w fazie pierwszej odchowu, utrzymanie ww. długości w drugiej fazie, a umiarkowany jej wzrost w drugiej połowie trzeciej fazy odchowu kurek (do 13-14 godzin). Niebezpieczeństwem nadmiernej stymulacji świetlnej jest znaczące zaburzenie dobrostanu kurek – owocujące agresją, osłabieniem kondycji, odporności na choroby (zwiększenie odsetka upadków w odchowie) i gorszym wynikiem ekonomicznym prowadzonej działalności.

Następne parametry, które powinny być monitorowane w odchowie kurek – to poziom domieszek gazowych w budynku (i nie przekraczanie dopuszczalnych granic w tym zakresie). To łączy się w dużym stopniu z utrzymaniem należytego stanu ściółki, ale może mieć związek z funkcjonowaniem systemu wentylacyjnego, a rzadziej z innymi czynnikami działającymi w budynku inwentarskim. Zwracano wielokrotnie uwagę na związki sprawnie/bezawaryjnie funkcjonującego systemu pojenia w budynku – tak ze stanem ściółki, jak poziomem wilgotności.

Omówiono w trakcie szkolenia wiele innych spraw – związanych (czasem pośrednio) z poziomem zoohigieny; dokonano tu tylko ich wyboru i skrótowego omówienia.

 

Szkolenie przeprowadzili specjaliści IT-P i UP w Poznaniu oraz specjaliści w hodowli kur nieśnych i producenci jaj z regionu wielkopolskiego. Ten sam zakres zagadnień w odniesieniu do ferm niosek – w odrębnej informacji o szkoleniu z dnia 7-8 października b.r.

 

Zmodyfikowano: 18.01.2017