Nasz miesięcznik

Wydawnictwa

Katalog agroturystyczny

 

Zagrody Edukacyjne

 

 

GENOMICS FOR CATTLE BREEDING – zapowiedź publikacji pierwszej oceny bezpośredniej wartości hodowlanej bydła mlecznego PHF w Polsce - w dniu 13 sierpnia 2014 roku

Wprowadzana zmiana nie ma charakteru skokowego, a ewolucyjny – powinna być traktowana jako naturalny rozwój metod pracy w zakresie genetycznego doskonalenia bydła; będzie uzupełnieniem oceny tradycyjnej. Nie oznacza to oczywiście braku jej rewolucyjnego charakteru – zważywszy iż ocena tradycyjna odnosi do fenotypu potomstwa i identyfikowanych krewnych, a bezpośrednia – do genotypu konkretnego, jednego ocenianego osobnika.

Choć nie możemy przewidzieć przyszłości w zakresie genetycznego doskonalenia bydła – już dzisiaj możemy powiedzieć jedno: przez dłuższy, bliżej nieokreślony okres czasu dwie oceny funkcjonować będą równolegle – z tradycyjnymi trzema terminami publikacji ich wyników (kwiecień, sierpień, grudzień) – stanowiąc jakby dwie niezależne od siebie kopalnie danych dla zarządzających stadami PHF w Polsce: starą/tradycyjną – z wydobyciem droższym, a dodatkowo także bardziej zawodnymi danymi oraz nową/bezpośrednią – z wydobyciem tańszym, krótszym i jednocześnie danymi bardziej niezawodnymi. Obrazem wspomnianej zawodności jest to, iż nawet długo oczekiwane wyniki oceny buhaja, na bazie jego córek – cechuje dokładność na poziomie ¾.

To co można w przedstawionej sytuacji przewidzieć w rozwoju genetycznego doskonalenia bydła – to wykorzystanie wyników obu metod; z jednej strony – przy (stopniowo oczywiście) coraz większym udziale wyników oceny bezpośredniej w podejmowaniu decyzji przez zarządzających stadami PHF, z drugiej – przy zachowaniu swobody zarządzającego w ocenie informacji, w tym wykorzystaniu nowotworzonych indeksów. Krótko mówiąc – jak w każdym innym wypadku wdrożenia do praktyki nowego rozwiązania – ludzie muszą mieć czas na poznanie i oswojenie się z jego zaletami.

 

SNP JAKO PODSTAWA OCENY BEZPOŚREDNIEJ

Single Nucleotide Polimorphism jest zjawiskiem będącym u podstaw oceny bezpośredniej wartości hodowlanej bydła mlecznego. SNP traktowany jest jako idealny znacznik genu, którego zmienność odpowiada za różnice osobnicze. Instrumentarium i techniki biologii molekularnej pozwalają – nie tylko w teorii – na analizę nawet milionów pojedynczych nukleotydów, przy użyciu różnych wersji mikromacierzy – mniej lub bardziej dostosowanych do genotypowań określonych grup zwierząt, z uwzględnieniem ich płci i wielkości analizowanej zbiorowości. Genotypowanie poprzedza izolacja DNA z tkanek, nasienia, krwi. Bardzo istotną właściwością genotypowań jest nie tylko wielokrotnie większa skala działań (na tle oceny tradycyjnej), ale także możliwość prowadzenia oceny młodych zwierząt. Już te dwa elementy mówią wiele o zakresie zmian, których należy oczekiwać w praktyce – w konsekwencji wykorzystania postępu genetycznego dla celów wzmocnienia pozycji polskiego sektora mleka na światowym rynku i powiększenia jego dochodów; w interesie całej gospodarki.

 

GOSPODARCZE SKUTKI WPROWADZENIA NOWEJ OCENY

W sytuacji narastającego popytu na nasze produkty mleczarskie ze strony rozwijających się krajów pozaeuropejskich, zniesienia limitowania produkcji (już w przyszłym, 2015 roku), systematycznego wzrostu odsetka populacji aktywnej krów mlecznych i coraz lepszych jej wyników – ogromnego dzisiaj znaczenia nabiera przyspieszenie postępu hodowlanego, z jednoczesnym obniżeniem kosztu funkcjonowania sektora inseminacyjnego; kosztu (na wiele sposobów) powiązanego z tradycyjną metodą oceny wartości hodowlanej.

Przyspieszenie to dałoby docelowo znaczne wzmocnienie pozycji konkurencyjnej polskiego sektora mleka na światowym rynku, a z racji specyfiki produkcji rynkowej żywca wołowego w warunkach polskich – także sektora wołowiny. Drogę wpływu nowej metody oceny na wyniki gospodarcze w sektorach mleka oraz wołowiny możemy opisać następująco:

1/ dwukrotne skrócenie okresu: od wyboru krów na matki oraz ojców buhajów (wraz z ułożeniem planu kojarzeń na bazie oceny bezpośredniej tych zwierząt) do publikacji pierwszej oceny wartości hodowlanej buhajów (również na bazie oceny bezpośredniej),

2/ 10-krotne (bardzo orientacyjnie rzecz biorąc) zwiększenie zasięgu wyboru młodych buhajków do oceny wartości hodowlanej – z jednoczesnym znacznym zaostrzeniem selekcji w praktyce, przy oczywistych korzyściach – zwłaszcza długookresowych,

3/ automatyzm działań na bazie rozwijającego się instrumentarium i technik biologii molekularnej – ułatwiający unikanie błędów bądź zaniechania, o wiele bardziej prawdopodobnych przy tradycyjnej ocenie,

4/ bardzo znaczące – choć w praktyce trudne do oceny – obniżenie kosztu funkcjonowania sektora inseminacyjnego; rozumiane dwojako – jako trafniejsze wybory z punktu widzenia genetycznego doskonalenia stad oraz niższe koszty działań związanych z oceną w przeliczeniu na buhaja,

5/ stworzenie zarządzającym stadami krów mlecznych lepszych, wszechstronniejszych możliwości w zakresie realizacji celów genetycznego doskonalenia danego stada, które dzięki temu realizować można i szybciej i taniej,

6/ stabilizowanie warunków funkcjonowania sektora wołowiny w Polsce – w konsekwencji postępu genetycznego w gospodarstwach mleczarskich bazujących na PHF; na ogół przecież związanego z równoczesnym postępem produkcyjnym – uwzględniającym poprawę wyników rozrodu, żywienia, a także ograniczenia wahań kondycji i poprawę wydajności, a zwłaszcza parametrów rynkowych surowca.

 

PRZEWIDYWANE DZIAŁANIA INTEGRUJĄCE OBIE OCENY

Będą bazować na obecności w indeksie Direct Genomic Value pięciu ogniw oceny – obecnych we wcześniej już znanym indeksie PF; czyli produkcji (40% wpływu na wartość indeksową), pokroju (25%), płodności (15%) oraz długowieczności i LKS-ie (po 10%).

Niezależnie połączenie indeksu DGL z wcześniej stosowanym ma stworzyć indeks GPF.

To są już jednak rozwiązania ważne w przyszłości, które poprzedzi okres wdrażania nowej oceny do praktyki genetycznego doskonalenia stad. W tych działaniach docelowo na czoło wysunie się umiejętność wykorzystania zbioru nowych danych, a następnie utworzenia standardu postępowania – najlepiej dostosowanego do realizacji własnych celów genetycznego doskonalenia.

Poza tym niezależnie jak nie wyglądałyby indeksy DGL oraz GPF – zarządzający gospodarstwami mleczarskimi bazującymi na PHF będą mieć wgląd w najbardziej ich interesujące ogniwa oceny, w zakresie jaki dziś zapewnia umiejętne korzystanie ze stron www związanych z tematem.

 

ZMIANY PRAKTYKI GENETYCZNEGO DOSKONALENIA

Błędem byłoby oczekiwać na nie zbyt szybko. Czym innym jest jednak przygotowanie do nowych praktyk (i aktywne wykorzystanie nowych możliwości), a czymś zupełnie innym brak świadomości możliwego, znacznego przyspieszenia rozwoju polskiego sektora mleka (i wołowiny) – w interesie całej gospodarki; przede wszystkim na bazie przewag względnych, których 10-letni okres integracji z UE nie zmienił znacząco.

Przygotowanie do zmiany praktyki genetycznego doskonalenia powinno obejmować:

1/ uświadomienie zmiany sytuacji w hodowli bydła mlecznego PHF – w związku z metodami pracy związanymi z oceną bezpośrednią; w szczególności rezerw postępu genetycznego i ekonomicznych konsekwencji ich wykorzystania,

2/ śledzenie wyników nowej oceny, ze szczególnym uwzględnieniem nowych indeksów,

3/ przegląd i ewentualna weryfikacja celów genetycznego doskonalenia na poziomie gospodarstwa mleczarskiego,

4/ próby określenia sposobu wykorzystania nowej formuły wyników oceny wartości hodowlanej we własnej praktyce genetycznego doskonalenia – stopniowane, do określenia metody postępowania w zmienionych warunkach.

Działania ww. w punkcie 1 powinny wyprzedzać termin pierwszej oceny bezpośredniej (termin 13 sierpnia 2014 należy traktować orientacyjnie); z kolei ujęte w punktach 2-4 – powinny rozpocząć się po publikacji pierwszej oceny bezpośredniej.

Zmodyfikowano: 16.03.2015