Nasz miesięcznik

Wydawnictwa

Katalog agroturystyczny

 

Zagrody Edukacyjne

 

 

Wstęp

Symbole świąt wielkanocnych

Palma  jest znakiem rozkwitającej gałęzi, symbolem słońca i pokoju. Zwyczaj świecenia palm w niedzielę poprzedzającą Wielkanoc wg tradycji chrześcijańskiej upamiętnia triumfalny wjazd Chrystusa do Jerozolimy. Obrzęd świecenia palm wywodzi się z czasów prasłowiańskich. Związany z pogańskim świętem wiosny, jest pokrewny ceremonii wiosennego błogosławieństwa pól. Dlatego świeconym palmom od dawna przepisywano właściwości magiczne i lecznicze. Używano ich do ściągania deszczów, odwracania powodzi i piorunów, okadzania chorych ludzi i zwierząt. W Palmową Niedzielę chłostano się nimi dla zdrowia.

Święconka, obrzęd święcenia pokarmów od wieków odbywa się w Wielką Sobotę. W Polsce obrzęd święcenia zadomowił się w XVI wieku. Najpierw święcono tylko baranka, potem dołączyły do niego potrawy mięsne. Typowym polskim zwyczajem było święcenie napojów: wino symbolizowało krew Jezusa, a mleko z miodem Ziemię Obiecana.
Tego dnia święci się też wodę i ogień.
Podobnie jak wiele innych świątecznych zwyczajów, ten też jest pozostałością z czasów prasłowiańskich i nosi w sobie ślady wiosennych uczt przygotowanych dla demona zwanego ubożem. Tym tłumaczono ogromną niegdyś obfitość święconego jadła.
Dzisiejsza święconka, choć przybrała nieduże rozmiary, nadal pełni istotną rolę w naszych obrzędach. Używana jest także w celach magicznych. Po powrocie z kościoła obchodzono z nią trzy razy dom, aby zapewnić sobie dostatek i pozbyć się gryzoni. Resztki poświęconego jadła zakopywano na polach, aby zapewnić obfite plony.

Baranek – uważano go za najmilszą Bogu ofiarę. Zgodnie z tym, co podaje Biblia Jezus zastąpił baranka, stając się ostatnią krwawą ofiarą. Na pamiątkę tych wydarzeń baranek jest najważniejszym elementem święconki. Kiedyś święcono baranka pieczonego na różne sposoby lub kawałki baraniny. W XVII wieku zastąpiły go figurki wyrabiane z ciasta, masła czy gliny.

Jajko w naszej kulturze jest jednym z najbardziej znanych atrybutów związanych ze Świętami Wielkiej Nocy, jednak jego symbolika sięga o wiele dalej. Występowała bowiem w wielu innych tradycjach i religiach. Jajka postrzegane jako symbol początku, metafora życia ukrytego, tajemniczej siły istnienia, płodności i odradzania się życia w przyrodzie. To ostatnie znaczenie prowadzi do powiązania jajka z symbolem zmartwychwstania Chrystusa.

Zajączek – kojarzenie zajączka ze świętami Wielkanocnymi to pozostałość pogańskich przedchrześcijańskich rytuałów urodzaju. Jeszcze w antycznej Grecji uznawano go za symbol płodności i zmysłowości. W tradycji chrześcijańskiej biały zajączek był przedstawiony na malowidłach i obrazach wciśnięty pod stopę Matki Boskiej, co oznaczało zwycięstwo czystości nad grzeszną naturą człowieka. Zająć symbolizuje również wiosnę.

Niedzielę Wielkanocną spędza się głównie w gronie rodzinnym, przy zastawionym stole, aby razem z bliskimi cieszyć się wielkim świętem, a także sobą i dobrym jedzeniem. Natomiast w drugi dzień świąt przyjmujemy gości.

„W środku długiego stołu okrytego obrusem wznosił się dawnym zwyczajem, na postumencie baranek sztucznie wyrobiony z masła, z opartą na nim karmazynową chorągiewką. Wokół niego na srebrnych półmiskach spoczywały rozmaite mięsiwa przyprawione na zimno, przystrojone zielonymi gałązkami bukszpanu. Dzicze głowy, szynki, kiełbasy, rozmaita zwierzyna, prosie w zębach trzymające jajko i indyk z nadzieniem łosia 
i cielęca pieczeń. Ponad krańcami stołu, podobny do owego łańcucha odosobnionych warowni ciągnął się długi szereg bab oblanych cukrem, cykatą i konfiturami; a przewyborne placki, mazurki, marcepany komunikację pomiędzy niech ułatwiały....” 
Tak pisał Leon Bonawentura Potocki o „święconym” w Pałacu Potockich w Warszawie.

Zmodyfikowano: 04.07.2013